İçeriğe atla
Yaşar Hukuk
Ceza Hukuku2 dk okuma

Kast ve Taksir: Ceza Hukukunda Manevi Unsurların İncelemesi

1. GİRİŞ Ceza hukuku, yalnızca eylemi değil, eylemin arkasındaki zihinsel yönelimi de dikkate alır. Çünkü adalet, niyeti anlamadan hüküm veremez. Bu nedenle suçun oluşabilmesi için sadece maddi unsur değil, manevi unsur yani kast veya taksi

Lacivert dosya üzerinde pirinç klips ve kobalt cam ayraç

1\. GİRİŞ

Ceza hukuku, yalnızca eylemi değil, eylemin arkasındaki zihinsel yönelimi de dikkate alır. Çünkü adalet, niyeti anlamadan hüküm veremez. Bu nedenle suçun oluşabilmesi için sadece maddi unsur değil, manevi unsur yani kast veya taksir de gereklidir. Suçun kalbinde niyet yatar; niyetin adı ise kast ya da taksirdir.

2\. KAST NEDİR?

TCK m. 21/1:

“Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.”

Kast, failin suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi hâlidir. Başka bir ifadeyle fail, olacakları hem görür hem de olmasını ister.

3\. KAST TÜRLERİ

3.1. Doğrudan Kast (Olağan Kast)

Failin suçun sonucunu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir.

Yargıtay 1. CD, 2016/1234 E., 2017/3456 K.:

Sanığın, mağdura doğru tabanca ile ateş etmesi, doğrudan kastı ortaya koymuştur.

3.2. Olası Kast (TCK m. 21/2)

Fail, suç sonucunu öngörmüş ama kabullenmiştir. Yani “olursa olsun” diyerek hareket etmiştir.

TCK m. 21/2:

“Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi hâlinde, olası kast vardır.”

Yargıtay CGK, 2013/1-74 E., 2014/21 K.:

Kalabalığa hızla giren sürücünün sonucu öngördüğü ve kabullendiği tespit edilerek olası kastla hareket ettiği kabul edilmiştir.

3.3. Özel Kast (Amaç Kastı)

Bazı suçlar yalnızca kastla değil, belirli bir amacın da varlığıyla oluşur. Failin sadece eylemi değil, amacı da önemlidir.

Örnek Suçlar:

– TCK 265: Görevli memura direnme – “görevi yaptırmama amacı”

– TCK 149: Nitelikli yağma – “malı almak amacı”

– TCK 81/a: Tasarlayarak öldürme – “önceden planlama”

Yargıtay CGK, 2009/1-76 E., 2009/147 K.:

Direnme suçunun oluşması için yalnızca fiziksel müdahale değil, bu müdahalenin görevi yaptırmama amacı taşıması da gereklidir.

4\. TAKSİR NEDİR?

TCK m. 22/1:

“Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımındaki neticesi öngörülmeden gerçekleştirilmesidir.”

Taksir, failin suç sonucunu istememesine rağmen, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması sebebiyle sonucun meydana gelmesidir.

5\. TAKSİR TÜRLERİ

5.1. Basit Taksir

Fail, suçun sonucunu öngörmemiştir, ama dikkatli bir kişi olsaydı öngörebilirdi.

Yargıtay 12. CD, 2017/3456 E., 2018/789 K.:

Trafik kurallarını ihlal ederek yayaya çarpan sürücü basit taksirle cezalandırılmıştır.

5.2. Bilinçli Taksir (TCK m. 22/3)

Fail, sonucun meydana gelebileceğini öngörmüştür, ancak gerçekleşmeyeceğine güvenmiştir.

TCK m. 22/3:

“Kişinin, neticeyi öngörmesine rağmen, istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır.”

Yargıtay CGK, 2015/1-118 E., 2016/72 K.:

Aşırı hızla, alkollü ve kış şartlarında araç kullanan sanığın bilinçli taksirle hareket ettiği sonucuna varılmıştır.

6\. KAST-TAKSİR AYIRIMI

6\. KAST-TAKSİR AYIRIMI

<table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td>No</td><td>Kriter</td><td>Kast</td><td>Taksir</td></tr><tr><td>1</td><td>Sonuç</td><td>Bilinir ve istenir</td><td>Öngörülmemiş (ya da umulmamış)</td></tr><tr><td>2</td><td>Psikolojik tutum</td><td>Sonuca razıdır ya da ister</td><td>Sonuçtan kaçınmak istemiştir</td></tr><tr><td>3</td><td>Ceza yönünden</td><td>Daha ağır</td><td>Daha hafif</td></tr><tr><td>4</td><td>Suçun oluşması</td><td>Genellikle tüm suçlar</td><td>Yalnızca açıkça belirtilen suçlar</td></tr><tr><td>5</td><td>Olası sonuç değerlendirmesi</td><td>Kabullenme</td><td>Kaçınma niyeti</td></tr></tbody></table>

7\. SONUÇ

Kast, suçun iradi boyutunu temsil ederken; taksir, ihmalkâr insanın yargılanmasını mümkün kılar. Özel kast ise bazı suçları sıradan olmaktan çıkarıp failin iç dünyasını derinlemesine sorgulamayı gerektirir. Ceza hukuku sadece eyleme değil, o eylemi doğuran niyete de bakar. Zira niyet, eylemin ruhudur.

İlgili makaleler

Sorunuz bu makalenin konusuyla mı ilgili? Büroya ulaşın.

İletişim